| |
| Fasil |
: |
DİYET
BÖLÜMÜ |
| Konu |
: |
Uzuvların Ve
Yaraların Diyeti |
| Ravi |
: |
Süleyman İbnu
Yesar |
| Hadis |
: |
Zeyd İbnu Sabit (ra) derdi ki: "Göz yerinde kalır,
fakat nuru sönerse diyeti yüz dinardır." |
| HadisNo |
: |
1909
| |
|
| |
|
| |
|
| |
| Fasil |
: |
DİYET
BÖLÜMÜ |
| Konu |
: |
Uzuvların Ve
Yaraların Diyeti |
| Ravi |
: |
İbnu
Abbas |
| Hadis |
: |
Resulullah (sav) buyurdular ki: "Şu ve şu -yani
serçe parmakla baş parmak- diyette eşittirler." (Tirmizi`nin rivayetinde şu
ziyade mevcuttur: "İki elin parmaklarıyla iki ayağın parmakları da eşittir. Her
bir parmağın diyeti on devedir." Nesai`deki ziyade şöyledir: "Parmaklar hakkında
diyet, onar onardır.") |
| HadisNo |
: |
1913 |
|
| |
|
| |
| Fasil |
: |
DİYET
BÖLÜMÜ |
| Konu |
: |
Nefis Ve
Uzuvlar Hakkında Muhtelif Hadisler |
| Ravi |
: |
Abdullah İbnu
Ebi Bekr |
| Hadis |
: |
Abdullah İbnu Ebi Bekr İbni Muhammedi İbni Amr İbni
Hazm, babasından naklen anlatıyor: "Resulullah (sav)`ın İbnu Hazm`a diyetler
hakkında yazdığı talimatta şu hususlar da vardı: "Nefis için (diyet olarak) yüz
deve, burun tamamiyle koparılacak olursa diyet-i kamile, me`mume (denen ve beyin
zarına kadar ulaşan yara) için diyetin üçte biri, caife (denen karın veya başın
boşluğuna ulaşan yara) için de bunun kadar; göz için elli, ayak için de elli,
vücudda bulunan her parmak için on deve, her diş için beş, muzıha (denen ve
kemiğe ulaşan yara) için beş deve (lik diyet vardır)." [Nesai`nin bir
rivayetinde şu ibare yer alır: "Nefis için diyet-i kamile; burun tamamen
koparılmış ise diyet-i kamile, dil için diyet-i kamile, iki dudak için diyet-i
kamile, sulb (bel kemiğinin kırılıp kişinin kamburlaşması) için diyet-i kamile
iki yumurta (husye) için diyet-i kamile, zeker (erkek tenasül uzvu) için diyet-i
kamile, sulb (bel kemiğinin kırılıp kişinin kamburlaşması) için diyet-i kamile,
iki göz için diyet-i kamile, bir ayak için diyet-i kamilenin yarısı, me`mume
(beyin zarına ulaşan yara) için diyet-i kamilenin üçte biri, caife (baş veya
karın boşluğuna ulaşan yara) için diyet-i kamilenin üçte biri, münekkile (küçük
kemik çıkan yara) için on beş deve, el veya ayak parmaklarından her biri için on
deve, (her bir) diş için beş deve, muzıha (kemiğe ulaşan yara) için beş deve
(diyet olarak verilir). Erkek, kadına karşı öldürülür, altını olanlardan
(diyet-i kamile olarak) bin dinar alınır."] |
| HadisNo |
: |
1915 |
|
| |
| Fasil |
: |
DİYET
BÖLÜMÜ |
| Konu |
: |
Nefis Ve
Uzuvlar Hakkında Muhtelif Hadisler |
| Ravi |
: |
Amr İbnu Şuayb
(an ebihi an ceddihi) |
| Hadis |
: |
Resulullah (sav) hatanın diyetini, köylerde
yaşayanlar için dört yüz dinar olarak veya buna denk kıymette gümüş olarak
değerlendirir, bunu da develerin fiyatlarını esas alarak tesbit ederdi. (Söz
gelimi) develer pahalanınca (diyetin dinar ve dirhem miktarında) yükseltme
yapar, develerin kıymeti düşünce de (diyetin dinar ve dirhem miktarında) indirme
yapardı. (Hataen işlenince cinayetlerin diyeti Resulullah (sav) zamanında dört
yüz dinarla sekiz yüz dinar arasına ulaştı. Bunun gümüş nevinden muadili sekiz
bin dirhem idi. Sığır besleyenlere (diyet olarak) iki yüz sığır hükmetti.
Diyetini davar cinsinden vermek isteyene iki bin davara hükmetmiştir. Resulullah
(sav) buyurdular ki: "Diyet, öldürülenin varisleri arasında yakınlık
derecelerine göre, (yani Kur`an`da belirtilen nisbet üzere, diğer tereke malları
gibi) taksim edilir. (Ashabu`l-feraiz`den) artan olursa asabe (denen akraba)ya
geçer. Resulullah (sav) uzuvlar hakkında, daha önce geçtiği şekilde
hükmetti." |
| HadisNo |
: |
1916 |
|
| |
|
| |
| Fasil |
: |
DİYET
BÖLÜMÜ |
| Konu |
: |
Nefis Ve
Uzuvlar Hakkında Muhtelif Hadisler |
| Ravi |
: |
Amr İbnu Şuayb
(an ebihi an ceddihi) |
| Hadis |
: |
Resulullah (sav) yerinde sabit duran (bakar) kör
gözün (cinayet sebebiyle) kapanması halinde, diyetinin, normal diyetinin üçte
biri olacağına hükmetti. Keza sakat elin kesilmesi halinde, diyetinin normal
diyetinin üçte biri kadar olacağına, siyahlaşmış dişin (cinayet sebebiyle)
düşmesi halinde, normal diyetinin üçte biri olacağına hükmetti." [Ebu Davud "bu
rivayetin sadece gözle ilgili kısmını- önceki rivayetin aynı babında), Nesai`de
tam olarak tahric etmiştir. (Hadis 1910 numarada geçti).] |
| HadisNo |
: |
1918 |
|
| |
| Fasil |
: |
DİYET
BÖLÜMÜ |
| Konu |
: |
Ceninin
Diyeti |
| Ravi |
: |
Ebu
Hüreyre |
| Hadis |
: |
Hüzeyl kabilesinden iki kadın birbirleriyle kavga
ettiler. Biri diğerine bir taş atarak kadını da, karnındaki yavruyu da öldürdü.
Dava Hz. Peygamber (sav)`e geldi. Efendimiz, ceninin diyetini bir gurre olarak
hükme bağladı. Gurre kadın veya erkek bir köle demektir." Ebu Davud`un bir
rivayetinde (4577. hadis) şu ziyade vardır: "... veya katır veya ata hükmetti.
Kadının diyetini akilesi üzerine hükmetti. Kadına çocukları ve onlarla birlikte
olanlar varis oldular." |
| HadisNo |
: |
1919
| |
| Fasil |
: |
DİYET
BÖLÜMÜ |
| Konu |
: |
Diyetin
Kıymeti |
| Ravi |
: |
Abdullah İbnu
Amr İbni`l-As |
| Hadis |
: |
Resulullah (sav) zamanında diyet-i kamilenin kıymeti
sekiz bin dirhem idi. Ehl-i Kitab`ın diyeti de o gün, Müslümanların diyetinin
yarısına denkti. Bu durum Hz. Ömer (ra)`in halife olmasına kadar devam etti.
Halife olunca bir hutbesinde "Artık deve pahalandı" dedi ve diyeti altın
sahiplerine bin dinar, gümüş sahiplerine on iki bin dirhem, sığır sahiplerine
iki yüz sığır, davar sahiplerine iki bin koyun, elbise sahiplerine de iki yüz
takım elbise olarak tesbit etti. Ehl-i zimmetin diyetini, (Hz. Peygamber
devrinde ne idiyse) olduğu gibi bıraktı, hiçbir yükseltme yapmadı. |
| HadisNo |
: |
1920 |
|
| |
| Fasil |
: |
DİYET
BÖLÜMÜ |
| Konu |
: |
Diyetlerle
İlgili Hükümler |
| Ravi |
: |
Ziyad İbnu
Sa`d |
| Hadis |
: |
Ziyad İbnu Sa`d İbni Dumeyre es-Sülemi (an ebihi an
ceddihi) (ra) -ki bunlar (Sa`d ve Dumeyre) Resulullah (sav) ile birlikte
Huneyn`e katılmışlardı- anlatıyor: "Muhallem İbnu Cessame el-Leysi, Müslüman
olduktan sonra Eşca` kabilesinden birisini öldürmüştü. Bu, Hz. Peygamber
(sav)`in hüküm verdiği ilk diyet vak`ası oldu. Uyeyne öldürülen Eşcai`nin katli
hususunda ileri geri konuştu. Çünkü (Uyeyne) kendisi de Gatafanlı idi. Akra İbnu
Habis de Muhallem`in taraftarı (olarak müdafaa için) konuştu, çünkü o da
Hındeften idi. Derken (münakaşa ilerledi) sesler yükselmeye başladı, tartışma ve
bağırıp çağırmalar arttı, Resulullah (sav) müdahale ederek, "Ey Uyeyne, diyet
kabul etmez misin?" diye sordu. "Hayır! Vallahi harb ve ızdırabtan benim
kadınlarıma ulaştırılan, onun kadınlarına ulaşmadıkça kabul etmiyorum!" cevabını
verdi. Sonra bağırmalar yükseldi, tartışma ve bağırıp çağırmalar arttı.
Resulullah (sav) tekrar araya girip: "Ey Uyeyne, diyet kabul etmez misin?" dedi.
Uyeyne önceki sözlerini aynen tekrar etti. Bu hal, Beni Leys`ten üzerinde silah
ve elinde de deriden mamul bir kalkan bulunan Mukeytil adında birinin kalkıp,
"Ey Allah`ın Resulü! Bunun (Muhallem`in) İslam`ın başında yaptığı şu cinayete
misal olarak, su içmek üzere havuzun başına koşan koyun sürüsünü
gösterebileceğim. Sürünün ilk gelenlerine (öldürülmek veya uzaklaştırılmak üzere
taş veya ok) atılır, arkadan gelenler de korkarak kaçarlar. Bugün hüküm koy
yarın değiştir!" demesine kadar devam etti. Resulullah (sav) bunun üzerine
(Muhallem`e dönüp) hemen şu hükmü verdi. "Derhal huzurumuzda elli deve
vereceksin, elli deve de Medine`ye dönüşümüzde vereceksin!" Bu vak`a Resulullah
(sav)`ın seferlerinin birinde cereyan etmişti. Muhallem uzun boylu, esmer birisi
idi, cemaatin kenarında bulunuyordu. O ölümden kurtuluncaya kadar halk oradan
ayrılmadı. Resulullah`ın (bu nihai hükmünden sonra) önüne, iki gözünden de
yaşlar akar vaziyette oturdu ve: "Ey Allah`ın Resulü! Ben size ulaşan cinayeti
işlemiş bulunuyorum. Ben Allah`a tevbe ettim. Sen de benim için ey Allah`ın
Resulü, Allah`tan mağrifet dileyiver!" dedi. Resulullah (sav) yüksek sesle: "Sen
onu İslam`ın başında silahınla mı öldürdün! Allah`ım, Muhallem`i mağrifet etme!"
dedi. Ebu Seleme şu ilavede bulunur: "Muhallem göz yaşlarını ridasının ucuyla
silerek kalktı." İbnu İshak der ki: "Muhallem`in kavmi, Resulullah (sav)`ın daha
sonra onun için Allah`a istiğfar ediverdiğine inanıyorlardı." |
| HadisNo |
: |
1921 |
|
| |
|
| |
| Fasil |
: |
DİYET
BÖLÜMÜ |
| Konu |
: |
Diyetlerle
İlgili Hükümler |
| Ravi |
: |
Amr İbnu
Şuayb |
| Hadis |
: |
Beni Müdlic`ten Katade adında bir adam, oğluna bir
kılıç fırlattı. O da bacağına isabet etti. Yaradan fasılasız kan kaybı oldu ve
oğlan öldü. Süraka İbnu Cu`şum Hz. Ömer (ra)`e gelip durumu haber verdi. Hz.
Ömer: "Kudeyd suyuna yüz yirmi deve hazırla, ben oraya geleceğim" dedi. Ömer
(ra) oraya gelince bu develerden otuz hıkka (dört yaşına giren dişi deve), otuz
cezea (beş yaşına girmiş dişi deve) ve kırk halife (hamile deve) aldı. Ve sordu:
"Maktulün kardeşi nerede?" "İşte benim!" dedi. "Al bunları! Zira Hz. Peygamber
(sav) şöyle buyurmuştu: "Katile (ne diyetten, ne mirastan) hiç bir hisse
yoktur." |
| HadisNo |
: |
1923 |
|
| |
| Fasil |
: |
DİYET
BÖLÜMÜ |
| Konu |
: |
Diyetlerle
İlgili Hükümler |
| Ravi |
: |
Cabir |
| Hadis |
: |
Huzeyl kabilesinden iki kadın, biri diğerini
öldürmüştü. Bunlardan her ikisinin kocası ve birer oğlu vardı. Resulullah (sav)
efendimiz maktülenin diyetini ödeme işini, kafilenin (öldüren kadının) akilesine
yükledi, kocasını ve oğlunu bu külfetten uzak tuttu. Çünkü bu ikisi Huzeyl`den
değillerdi. Maktülenin akilesi, "ölenin mirası da bize aittir" dediler.
Aleyhissalatu vesselam: "Hayır! Mirası, kocasına ve oğluna aittir!"
buyurdu." |
| HadisNo |
: |
1924 |
|
| |
| Fasil |
: |
DİYET
BÖLÜMÜ |
| Konu |
: |
Diyetlerle
İlgili Hükümler |
| Ravi |
: |
Aişe |
| Hadis |
: |
Resulullah (sav) Ebu Cehm İbnu Huzeyfe`yi zekat
tahsildarı olarak gönderdi. Adamın biri sadaka ödeme meselesinde onunla
inatlaştı. Ebu Cehm (ra) de adama vurup başından yaraladı. Hemen Hz. Peygamber
(sav)`e gelip: "Ey Allah`ın Resulü, kısas istiyoruz" dediler. Resulullah onlara:
"Size şu şu miktar diyet vereyim!" dedi ise de razı olmadılar. Resulullah (sav)
miktarını daha da artırarak: "Size şu şu miktar diyet vereyim" dedi. Onlar yine
razı olmadı. Hz. Peygamber (daha da artırarak): "Size şu şu kadar diyet vereyim"
dedi. Bu sefer razı oldular. Bunun üzerine aleyhissalatu vesselam Efendimiz:
"Ben bu akşam halka konuşup, onlara razı olduğunuzu bildireceğim!" dedi.
"Pekala" dediler. Resulullah (sav) hitabesinde: "Bu Leysliler bana kısas
talebiyle geldiler. Ben onlara (kısasa bedel) şu şu miktar diyet teklif ettim,
onlar da razı oldular, siz de razı mısınız?" diye sordu. Fakat berikiler:
"Hayır, razı değiliz!" dediler. Muhacirun onlara kızıp üzerlerine yürüdü.
Resulullah (sav) onlara dokunmamalarını emretti. Muhacirun da ileri gitmekten
vazgeçti. Sonra onları çağırıp, onlara verdiğini artırdı ve sordu: "Razı oldunuz
mu?" "Evet" dediler. Resulullah tekrar: "Ben halka hitap edip, razı oldugunuzu
bildireceğim" dedi. Onlar: "Pekala?" dediler. Resulullah halkı çağırarak: "Razı
mısın?" diye sordu. "Evet razıyız!" dediler." |
| HadisNo |
: |
1925 |
|
| |
| Fasil |
: |
DİYET
BÖLÜMÜ |
| Konu |
: |
Diyetlerle
İlgili Hükümler |
| Ravi |
: |
Hilal İbnu
Sirac |
| Hadis |
: |
Hilal İbnu Sirac İbni Müccaa (an ebihi an ceddihi)
tarikinden anlattığına göre: "(Ceddi Müccaa) Hz. Peygamber (sav)`e gelerek Beni
Zühl kabilesine mensup Benu Sedus tarafından öldürülmüş olan kardeşinin diyetini
taleb etti. Resulullah (sav) ona: "Eğer ben bir müşrik için diyete hükmetseydim
kardeşin için hükmederdim. Fakat ben sana (diyet değil, bunun yerini tutacak)
bir bedel vereyim" dedi ve ona, aleyhissalatu vesselam, Beni Zühl müşriklerinden
elde edilecek ilk humustan yüz deve vereceğine dair (senet) yazdı. (Müccaa bu
yüz deveden) bir miktarını almıştı. (Tamamını almadan) Beni Zühl kabilesi
Müslüman oldu. Bilahare Müccaa geri kalan develeri Hz. Ebu Bekr (ra)`den taleb
etmek üzere, ona geldi. Resulullah (sav)`ın borç senedini gösterdi. Hz. Ebu
Bekir (ra) kendisine Yemame`den gelecek zekattan ödenmek üzere on iki bin sa`,
yani dört bin sa` buğday, dört bin sa` arpa, dört bin sa` hurma yazdı.
Resulullah`ın verdiği yazıda (borç senedinde) şunlar yazılıydı:
"Bismillahirrahmanirrahim. Bu Peygamber Muhammed (sav)`den Beni Süleymii Müccaa
İbnu Mürare`ye (verilmiş bir borç) senedidir. Ben kendisine (öldürülen)
kardeşine bedel olarak. Beni Zülh müşriklerinden gelecek ilk humustan yüz deve
vereceğim." |
| HadisNo |
: |
1926 |
|
| |
| Fasil |
: |
DİYET
BÖLÜMÜ |
| Konu |
: |
Diyetlerle
İlgili Hükümler |
| Ravi |
: |
Cabir |
| Hadis |
: |
Resulullah (sav) her kabileye bir diyet yazdı.
Hiçbir azadlıya kendini azad edenden başka bir Müslümam kendine mevla ittihaz
etmesi, asıl azad edenin izni olmadan helal değildir. |
| HadisNo |
: |
1927 |
|
| |
| Fasil |
: |
DİYET
BÖLÜMÜ |
| Konu |
: |
Diyetlerle
İlgili Hükümler |
| Ravi |
: |
İbnu
Şihab |
| Hadis |
: |
(Diyete iştirakte) tatbikat (sünnet) şöyledir: Akile
amden yapılan öldürmelerin diyetine (hukuken) iştirak etmez. Gönül rızasıyla
ederse o başka. Keza, akileye az da olsa çok da olsa kölenin bedelinden
yüklenmez. Kölenin bedeli, ne miktara baliğ olursa olsun, ona, malı olarak
tasarruf edenedir. Çünkü o, şu hadise binaen ticaret mallarından bir ticaret
malıdır: Amden öldürenin diyetine sulhen tesbit edilen diyete; itiraf yolayla
sübut bulan cinayete terettüp eden (diyete); işlenen bir cinayete terettüp eden
erş`e (diyete) ve kölenin bedeline akile iştirak etmez, kendi arzusu ile iştirak
ederse o başka." (Keza bir başka) tatbikat dahi şöyledir: "Kişi hataen hanımını
yaralarsa, diyet öder, fakat kısas yapılmaz. Ancak kadına amden ulaşan (kötülüğü
sebebiyle) kısas yapılır." Bana ulaştığına göre, Hz. Ömer (ra) buyurmuştur ki:
"Kadın, nefsinin üçte birine ulaşan ve aşan yaralamalar amden olduğu takdirde,
erkekten kısas isteyebilir." [Rezin ilavesidir] |
| HadisNo |
: |
1928 |
|
| |
| Fasil |
: |
DİYET
BÖLÜMÜ |
| Konu |
: |
Diyetlerle
İlgili Hükümler |
| Ravi |
: |
Tarık İbnu
Şihab |
| Hadis |
: |
Büzaha heyeti Hz. Ebu Bekir es-Sıddik (ra)`a gelip
sulh istediler. Hz. Ebu Bekir onları yerlerinden yurtlarından edecek harp ile,
rezil rüsvay edecek sulh arasında muhayyer bıraktı. Heyet mensupları: "Yerden
yurttan edeceği (mücliyyeyi) anladık, rezil-rüsvay edecek (muhziye) ne
demektir?" diye sordular. "Sizden silahları ve binekleri alacağız. Sizin mal ve
mülkünüzden elimize geçenleri ganimet yapacağız, bizden ele geçirdiklerinizi
bize iade edeceksiniz, bizden öldürdüklerinizin (diyetini) borçlanacaksınız,
sizin ölüleriniz cehennemlik olacak (onlar için herhangi bir ödeme
yapmayacağız). Allah Resulü`nün halifesine ve muhacirlerine sizi mazur
kılmalarına sebep olacak bir durum (iyi hal) gösterinceye kadar kabileleri,
develerin peşini takib etmeye bırakacak (onlara karışmayacak)sınız." Hz. Ebu
Bekir (ra) bu söylediklerini heyet mensuplarına teklif olarak arzetti. Hz. Ömer
(ra) söz alıp şunu söyledi: "Bahsettiğin "yerden -yurttan edecek savaş ve rezil-
rüsvay edecek sulh" sözün var ya! Ne güzel de söyledin. Ya şu, "Sizden ele
geçirdiklerimizi ganimet yapacağız, bizden ele geçirdiklerinizi iade
edeceksiniz!" sözün var ya! Ne güzel söyledin. "Bizden öldürdükleriniz için
borçlanacaksınız, sizin ölüleriniz cehennemlik" sözüne gelince, bizim ölülerimiz
Allah`ın emri üzerine savaştılar ve öldürüldüler, onların ecirleri Allah`ın
üzerinedir, onlar için diyet yoktur." Heyet, Hz. Ömer (ra)`in söylediği şartlar
üzere beyat yaptı. (Bu rivayeti tam olarak Şerefüddin el-Barizi zikretti.
Rivayeti tahric edene nisbet etmedi. Bu rivayeti Camiul Kebir müellifi
zikretmedi. Ancak Buhari, rivayetten sadece Hz. Ebu Bekir (ra)`in şu sözünü
kaydetti: "Allah Resulü`nün halifesine ve Muhacirlere sizi mazur kılmalarına
sebep olacak bir durum gösterinceye kadar kabileleri develerin peşini takib
etmeye bırakacak, (onlara karışmayacaksınız." Bu kısım Kitabu`l Ahkam`ın sonunda
senetsiz olarak mevcuttur, gerisi yoktur.) |
| HadisNo |
: |
1929 |
|
|
|
|
|
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder